Hàng xách tay hoặc đặt mua từ nước ngoài thường không nằm trong thông báo thu hồi của cơ quan Việt Nam, vì nó không đi qua kênh nhập khẩu chính thức. Muốn tra, bạn xác định hàng được sản xuất và bán cho thị trường nào, rồi tìm thông báo của hãng tại nước đó hoặc của cơ quan an toàn sản phẩm nước đó. Nếu trùng lô, ngừng dùng như hàng bị thu hồi trong nước, nhưng việc đổi trả sẽ khó hơn.
Bài này giúp bạn đọc bao bì để biết hàng thuộc thị trường nào, tra thông báo khi không đọc được tiếng nước ngoài, cân nhắc rủi ro theo từng nhóm hàng xách tay phổ biến, và chuẩn bị gì nếu muốn đổi, sửa qua người bán hoặc qua đại diện của hãng trong nước.
Vì sao thông báo trong nước thường không nhắc hàng xách tay
Thông báo thu hồi trong nước được lập dựa trên hàng đã đăng ký, công bố hoặc nhập khẩu chính ngạch: nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu biết đã đưa vào thị trường những lô nào, giao cho đại lý nào. Hàng xách tay đi ngoài kênh đó, nên không có trong danh sách giao hàng và không có trong thông báo.
Cùng một tên sản phẩm, hãng có thể sản xuất ở nhiều nhà máy cho nhiều thị trường, công thức và bao bì khác nhau theo quy định từng nước. Một lô sữa bột bị thu hồi ở nước A có thể chưa từng được bán ở Việt Nam, nhưng hộp sữa người quen mang về từ nước A thì lại có thể đúng lô đó.
Ngược lại, một thông báo thu hồi trong nước cũng không tự động nói gì về hộp sữa xách tay của bạn. Đây là lý do tin thu hồi hay gây nhầm: người dùng hàng xách tay đọc thông báo trong nước rồi yên tâm, trong khi thông báo cần đọc lại ở nước khác.
Đọc bao bì để biết hàng của thị trường nào
Ngôn ngữ chính trên bao bì. Chữ chính là tiếng nước nào thì hàng thường dành cho thị trường đó. Hàng chính ngạch vào Việt Nam bắt buộc có nhãn phụ tiếng Việt.
Tên và địa chỉ nhà phân phối. Thường in nhỏ ở mặt sau: "phân phối bởi" kèm tên một công ty và địa chỉ ở nước nào. Đó là nước bạn cần tra thông báo.
Ký hiệu chứng nhận an toàn của nước bán. Đồ điện, đồ chơi thường có dấu hợp chuẩn của khu vực bán. Dấu khu vực nào thì thông báo thu hồi của khu vực đó là nơi cần tìm.
Đơn vị đo và điện áp. Đồ điện ghi 110 vôn hay 220 vôn, phích cắm dẹt hay tròn cho biết thị trường gốc, đồng thời là một rủi ro riêng khi dùng ở Việt Nam.
Mã vạch không giúp xác định nước. Như đã nói ở bài về mã vạch, ba số đầu là mã của tổ chức cấp mã, không phải nơi sản xuất hay nơi bán.
Hỏi người mang hàng về. Người quen mang về từ đâu, mua ở siêu thị hay cửa hàng nào. Thông tin này giúp khoanh vùng nhanh hơn mọi ký hiệu trên bao bì.
Tra thông báo thu hồi ở nước bán hàng
Không cần giỏi ngoại ngữ, chỉ cần biết từ khoá và chịu khó so ký tự. Cách làm gợi ý:
- Ghi lại tên sản phẩm đúng như in trên bao bì, kể cả chữ nước ngoài, cùng số lô, hạn dùng hoặc số seri.
- Tìm trang chính thức của hãng tại nước bán, vào mục thông báo, an toàn sản phẩm hoặc thu hồi. Nhiều hãng có mục riêng cho thu hồi.
- Tìm cơ quan an toàn thực phẩm, an toàn sản phẩm hoặc quản lý dược của nước đó. Gõ tên sản phẩm kèm từ "thu hồi" bằng tiếng nước đó; công cụ dịch trên điện thoại giúp dịch từ khoá.
- Khi thấy thông báo, dùng chức năng dịch trang hoặc chụp ảnh để dịch, tập trung vào phần số lô, hạn dùng, ngày sản xuất, lý do và lời khuyên.
- So từng ký tự số lô với bao bì. Lưu ý định dạng ngày khác nhau giữa các nước: có nước ghi ngày trước tháng, có nước ghi tháng trước ngày.
- Chụp lại thông báo và ghi ngày tra.
Bước năm hay bị sai nhất. Hạn dùng ghi 03/06 ở nước này là ngày 3 tháng 6, ở nước khác là ngày 6 tháng 3. Nếu thông báo khoanh vùng theo ngày, hãy xem kỹ định dạng ngày ghi trên chính bao bì đó.
Nhóm hàng xách tay hay gặp và việc nên làm
Mức thận trọng nên khác nhau theo nhóm hàng. Bảng dưới gợi ý theo từng nhóm phổ biến:
| Nhóm hàng | Rủi ro riêng khi xách tay | Việc nên làm khi nghe tin thu hồi |
|---|---|---|
| Sữa bột, đồ ăn dặm cho trẻ | Không có trong thông báo trong nước, trẻ dễ tổn thương | Ngừng cho trẻ dùng lô nghi ngờ, tra thông báo nước bán, theo dõi sức khoẻ trẻ |
| Thực phẩm bổ sung | Thành phần có thể khác hàng bán trong nước | Tra theo tên và số lô ở nước bán, hỏi dược sĩ nếu đang dùng cùng thuốc |
| Thuốc không kê đơn | Không qua kiểm soát của cơ quan quản lý dược trong nước | Hỏi dược sĩ, không tự ý dùng tiếp lô nghi ngờ |
| Mỹ phẩm | Hàng giả trộn lẫn hàng xách tay | Ngừng dùng nếu trùng lô hoặc bị kích ứng, giữ bao bì |
| Đồ điện nhỏ | Điện áp, phích cắm khác, không có bảo hành trong nước | Ngừng dùng nếu trùng dải số seri, hỏi đại diện hãng trong nước |
| Ghế ô tô, xe đẩy trẻ em | Chuẩn an toàn khác nhau giữa các nước | Tra theo mã sản phẩm ở nước bán, ngừng dùng nếu trong diện |
Với thuốc kê đơn mua ở nước ngoài, nguyên tắc vẫn như hàng trong nước: không tự ngừng, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn chuyển sang thuốc tương đương có bán trong nước.
Với sữa và đồ ăn cho trẻ, nhiều gia đình chọn hàng xách tay vì tin rằng kiểm soát ở nước ngoài chặt hơn. Kiểm soát chặt hơn cũng có nghĩa là thu hồi được công bố thường xuyên hơn, nên người dùng hàng xách tay càng cần có thói quen tra ở nước bán, không thể chờ tin trong nước.
Đổi, sửa, hoàn tiền hàng xách tay: chuẩn bị gì
Quyền lợi với hàng xách tay hạn chế hơn, nhưng không phải không có. Chuẩn bị đủ những thứ sau trước khi liên hệ:
- Ảnh số lô hoặc số seri, ảnh tem, ảnh toàn bộ bao bì.
- Ảnh chụp thông báo thu hồi ở nước bán, kèm ngày tra.
- Bằng chứng mua: tin nhắn với người bán, biên nhận chuyển khoản, đơn hàng trên sàn nước ngoài.
- Thông tin người mang hàng về, nơi mua nếu biết.
- Món đồ còn nguyên, cất riêng, không tự tháo sửa.
Có ba hướng liên hệ: người bán trong nước đã bán cho bạn, đại diện hoặc nhà phân phối chính thức của hãng tại Việt Nam, và kênh hỗ trợ khách hàng của hãng ở nước bán. Một số hãng lớn đổi hoặc sửa cho mọi người đang giữ hàng trong diện, bất kể mua ở đâu; một số chỉ hỗ trợ trong thị trường đã bán. Hỏi rõ bằng tin nhắn hoặc thư điện tử để có câu trả lời bằng chữ.
Áp vào nhà bạn: máy sấy tóc người thân mang về
Anh Dũng được chị gái mang về một chiếc máy sấy tóc giả định F mua ở nước ngoài, dùng qua bộ đổi điện áp. Một năm sau, anh đọc trong một diễn đàn rằng mẫu máy sấy F bị thu hồi ở nước đó vì dây nguồn có thể quá nhiệt ở chỗ nối với thân máy. Tìm trên cổng của cơ quan trong nước và trang của nhà phân phối Việt Nam, anh không thấy gì, vì mẫu F chưa từng được bán chính thức ở Việt Nam.
Anh hỏi chị gái nơi mua, rồi tìm trang của hãng tại nước đó, vào mục an toàn sản phẩm. Thông báo bằng tiếng nước ngoài, anh dùng điện thoại dịch trang. Thông báo khoanh vùng theo mã model và tháng sản xuất in dập trên tay cầm. Máy nhà anh trùng mã model, tháng sản xuất nằm trong khoảng bị ảnh hưởng.
Anh ngừng dùng, rút bộ đổi điện, cất máy vào hộp. Anh gửi thư điện tử cho bộ phận hỗ trợ khách hàng của hãng ở nước bán, kèm ảnh tay cầm, mã model và ảnh thông báo. Hãng trả lời chỉ đổi trong thị trường đã bán, nhưng đề nghị hoàn tiền nếu gửi lại dây nguồn đã cắt kèm ảnh chứng minh. Chị gái anh vẫn còn tài khoản ngân hàng ở nước đó nên nhận được tiền.
Không phải đợt thu hồi nào cũng có lối ra như vậy. Nhưng nếu anh chỉ tra trong nước, chiếc máy có nguy cơ cháy dây vẫn nằm trong phòng tắm nhà anh, cắm qua bộ đổi điện, mỗi sáng.
Lỗi hay gặp với hàng xách tay
Đọc thông báo trong nước rồi yên tâm. Hàng xách tay cần tra ở nước bán, thông báo trong nước không bao phủ.
Nhầm định dạng ngày. So hạn dùng theo kiểu ngày tháng năm của Việt Nam trong khi bao bì ghi tháng ngày năm.
Dùng tiếp đồ điện vì "hàng nước ngoài chắc tốt hơn". Lỗi thiết kế dẫn tới thu hồi xảy ra ở mọi thị trường. Thêm chuyện điện áp khác, rủi ro còn lớn hơn khi dùng ở Việt Nam.
Mua lại hàng xách tay đã bị thu hồi ở nước ngoài. Một số người bán gom hàng thanh lý, kể cả hàng thuộc lô bị thu hồi, đem về bán giá rẻ. Giá thấp bất thường là dấu hiệu cần tra kỹ trước khi mua.
Không giữ bằng chứng mua vì "mua của người quen". Tin nhắn và biên nhận chuyển khoản vẫn là bằng chứng. Giữ lại ít nhất một năm.
Tra một lần lúc mới mua rồi thôi. Thu hồi có thể xảy ra nhiều tháng sau khi hàng được bán. Với đồ dùng lâu như đồ điện, ghế ô tô, xe đẩy, đặt lời nhắc tra lại trang an toàn sản phẩm của hãng ở nước bán vài tháng một lần, vì bạn không có kênh nào trong nước báo tin thay cho mình.
Câu hỏi thường gặp
Hàng xách tay bị thu hồi ở nước ngoài thì ở Việt Nam có thông báo không?
Thường là không, vì cơ quan trong nước và nhà nhập khẩu chính thức không quản lý lô hàng đó. Bạn cần tự tra thông báo của hãng hoặc của cơ quan an toàn sản phẩm ở nước bán.
Làm sao biết hàng xách tay của nước nào khi bao bì toàn chữ nước ngoài?
Xem ngôn ngữ chính, tên và địa chỉ nhà phân phối in ở mặt sau, dấu chứng nhận an toàn của khu vực bán, và hỏi người mang hàng về. Đừng dựa vào ba số đầu mã vạch.
Sữa xách tay của con trùng lô bị thu hồi ở nước ngoài thì làm gì?
Ngừng cho trẻ dùng lô đó, chuyển sang sữa khác phù hợp, giữ nguyên hộp. Theo dõi trẻ, nếu có sốt, nôn, tiêu chảy, quấy khóc bất thường thì đưa đi khám ngay và mang theo hộp sữa.
Hàng xách tay bị thu hồi có được đổi ở đại lý trong nước không?
Tuỳ hãng. Có hãng đổi cho mọi người giữ hàng trong diện, có hãng chỉ hỗ trợ ở thị trường đã bán. Bạn hỏi nhà phân phối chính thức trong nước bằng tin nhắn hoặc thư điện tử, kèm ảnh số lô và thông báo.
Mua hàng thanh lý giá rẻ từ nước ngoài có rủi ro gì về thu hồi?
Một phần hàng thanh lý có thể là hàng thuộc lô bị thu hồi hoặc sắp hết hạn. Trước khi mua, hỏi người bán số lô, tra ở nước bán, và cân nhắc kỹ với đồ cho trẻ, thực phẩm và đồ điện.