ThuHoi.comThu Hồi
Tra thông báo thu hồi

Quét mã vạch có biết sản phẩm bị thu hồi không: mã vạch, mã QR làm được gì

Mã vạch chỉ nói loại sản phẩm, không nói lô bị thu hồi. Mã QR truy xuất và ứng dụng quét mã giúp được tới đâu, khi nào cần cảnh giác với mã lạ trong tin thu hồi.

A Vietnamese teenage girl holds a phone above a plain unlabeled snack packet in a convenience store aisle, shot from behind at shoulder height, bright cool overhead light

Quét mã vạch không cho bạn biết hộp hàng trong tay có bị thu hồi hay không. Mã vạch chỉ cho biết loại sản phẩm và doanh nghiệp đăng ký mã; việc thu hồi lại theo số lô, số seri hoặc ngày sản xuất. Mã QR truy xuất nguồn gốc có thể giúp hơn nếu nhà sản xuất cập nhật dữ liệu theo lô, nhưng phần lớn hiện nay chưa làm tới mức đó.

Bài này giải thích từng loại mã trên bao bì nói được gì, không nói được gì, ứng dụng quét mã giúp được tới đâu, cách dùng mã vạch đúng chỗ trong lúc tra thông báo thu hồi, và một rủi ro mới: tin thu hồi giả kèm mã QR dẫn tới trang lừa đảo.

Mã vạch trên bao bì thực chất là gì

Dãy số dưới các vạch đen trắng là mã số thương phẩm. Doanh nghiệp đăng ký một dải mã, rồi gán cho mỗi loại sản phẩm, mỗi quy cách một mã riêng. Hộp sữa 400 gam và hộp 900 gam cùng hãng có hai mã khác nhau. Nhưng tất cả các hộp 400 gam, dù sản xuất tháng này hay năm ngoái, đều mang cùng một mã.

Vì vậy khi quét mã vạch, bạn nhận được thông tin ở mức loại sản phẩm: tên, doanh nghiệp sở hữu mã, đôi khi ảnh và mô tả. Bạn không nhận được số lô, ngày sản xuất hay hạn dùng của chính hộp đó, vì các thông tin này không có trong mã vạch thông thường.

Còn một điều hay bị hiểu sai: ba chữ số đầu mã vạch là mã của tổ chức cấp mã, không phải nơi sản xuất. Một sản phẩm làm ở nước này có thể dùng mã đăng ký ở nước khác. Đừng dùng ba số đầu để đoán hàng thật, hàng giả hay hàng xách tay.

Từng loại mã giúp được gì khi tra thu hồi

Bảng dưới so các loại mã và công cụ bạn hay gặp. Cột cuối là việc thực tế nên làm với mỗi loại.

Loại mã, công cụCho biếtKhông cho biếtDùng thế nào khi tra thu hồi
Mã vạch một chiều thườngLoại sản phẩm, quy cách, doanh nghiệp sở hữu mãSố lô, hạn dùng, có bị thu hồi khôngXác nhận đúng sản phẩm và quy cách nêu trong thông báo
Mã QR truy xuất của nhà sản xuấtTuỳ dữ liệu hãng nhập: có khi tới từng lô, có khi chỉ giới thiệu chungThường không báo trạng thái thu hồiXem có ghi số lô, ngày sản xuất không, so với thông báo
Mã QR trên tem chống giảTem có được phát hành không, đã được quét bao nhiêu lầnLô có bị thu hồi khôngKiểm hàng thật, không thay cho tra thu hồi
Ứng dụng quét mã của bên thứ baThông tin cộng đồng góp, đánh giáĐộ chính xác không được bảo đảmChỉ coi là gợi ý, kiểm lại ở nguồn chính thức
Số seri trên đồ điện, xeĐịnh danh từng chiếc máyTự nó không báo gìSo với dải số seri trong thông báo của hãng

Tóm gọn cho dễ nhớ: mã vạch dùng để xác nhận đúng sản phẩm, số lô và số seri dùng để xác nhận đúng chiếc hoặc đúng hộp. Hai việc này cần làm cả hai.

Ứng dụng quét mã báo an toàn: tin tới đâu

Có những ứng dụng quét mã vạch hiện ra dòng chữ xanh như "sản phẩm chính hãng" hoặc "an toàn". Cần hiểu dòng chữ đó thường chỉ có nghĩa là mã vạch có trong cơ sở dữ liệu của ứng dụng, không có nghĩa là lô hàng của bạn không bị thu hồi, càng không chứng minh hàng thật. Hàng giả vẫn có thể in lại một mã vạch thật.

Ngược lại, một số ứng dụng báo "không tìm thấy" với hàng hoàn toàn bình thường, chỉ vì doanh nghiệp chưa khai dữ liệu với bên làm ứng dụng. Chuyện này hay gặp ở hàng của cơ sở sản xuất nhỏ, hàng mới ra.

Thói quen hợp lý: dùng ứng dụng để đọc nhanh tên và quy cách, rồi lấy tên đó đi tra ở cơ quan quản lý theo nhóm hàng hoặc trang của hãng. Đừng để màu xanh trên màn hình thay cho bước đọc số lô. Đừng để màu đỏ khiến bạn vứt bỏ hàng trước khi kiểm lại.

Dùng mã vạch đúng chỗ khi đang tra một thông báo

Mã vạch vẫn có ích, nếu đặt đúng vào quy trình. Ví dụ bạn đang cầm một hộp ngũ cốc giả định Y và đọc thông báo thu hồi:

  1. Nếu thông báo ghi mã vạch của sản phẩm bị thu hồi (một số hãng có ghi), so mã vạch trên hộp. Khác mã là khác sản phẩm hoặc khác quy cách, dừng ở đây.
  2. Trùng mã vạch, chuyển sang số lô hoặc hạn dùng. Đây mới là bước quyết định.
  3. Nếu thông báo không ghi mã vạch, dùng mã vạch để chắc chắn tên và quy cách: quét bằng ứng dụng, đọc tên hiện ra, so với tên trong thông báo.
  4. Nếu hộp có mã QR truy xuất, quét thử. Có số lô và ngày sản xuất hiện ra thì đối chiếu với số in trên bao bì; hai chỗ khớp nhau là thêm một lớp chắc chắn.
  5. Ghi kết quả cùng ảnh chụp mã vạch và số lô vào một chỗ.

Với cửa hàng tạp hoá nhỏ muốn rà cả kệ, quét mã vạch là cách nhanh để gom đúng loại hàng ra một chỗ; sau đó mới lật từng hộp xem số lô.

Mã QR lạ trong tin thu hồi: dấu hiệu lừa đảo

Kẻ gian lợi dụng tâm lý lo lắng khi có tin thu hồi để gửi tin nhắn hoặc dán ảnh có mã QR. Những dấu hiệu nên dừng lại:

  • Tin nhắn bảo bạn quét mã để "kiểm tra sản phẩm có bị thu hồi" rồi điền số tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc số căn cước.
  • Mã QR mời nhận tiền hoàn, phiếu quà "do sản phẩm bị thu hồi", yêu cầu chuyển trước một khoản phí xử lý.
  • Mã dẫn tới trang yêu cầu cài ứng dụng ngoài kho ứng dụng chính thức của điện thoại.
  • Tin nhắn mạo danh cơ quan nhà nước, ghi cơ quan sẽ "phạt" nếu bạn không khai báo sản phẩm đang dùng.
  • Thời gian gấp gáp: "chỉ trong hôm nay", "quá hạn sẽ mất quyền lợi".

Thu hồi thật không bao giờ cần bạn đưa mã OTP hay mật khẩu ngân hàng. Khi được hoàn tiền, hãng thường hoàn qua nơi bán hoặc qua tài khoản bạn chủ động cung cấp tại quầy, không qua mã QR lạ. Gặp tin như trên, không quét, báo cho người thân lớn tuổi trong nhà biết để họ khỏi mắc bẫy.

Đồ điện, đồ chơi và xe: mã vạch gần như không giúp gì

Với thực phẩm và mỹ phẩm, mã vạch ít nhất còn giúp xác nhận đúng sản phẩm. Với đồ điện, đồ chơi và xe, vai trò đó gần như không còn. Mã vạch thường chỉ nằm trên hộp, mà hộp thì đa số gia đình đã bỏ đi từ hôm mở ra dùng. Trên thân máy còn lại là tem kỹ thuật ghi mã model, số seri, điện áp, ngày sản xuất.

Thông báo thu hồi đồ điện vì vậy gần như luôn khoanh vùng theo mã model và dải số seri, có khi theo tháng sản xuất in dập trên vỏ. Đồ chơi thì theo mã sản phẩm của hãng, màu và kích cỡ, đôi khi theo mã ngày đúc trên phần nhựa. Xe máy, ô tô thì theo số khung.

Nên khi nghe tin thu hồi một nồi chiên, máy sấy tóc hay xe đẩy em bé, đừng tìm mã vạch. Lật đáy máy, xem dưới đế, mặt sau thân xe đẩy, chỗ có tem bạc hoặc dòng chữ dập nổi. Chụp tem rõ nét, rồi so mã model và số seri với thông báo. Nếu tem đã bong, hỏi hãng cách xác định khác, nhiều hãng nhận diện được qua chi tiết thiết kế như màu nút, hình dạng chân đế.

Áp vào nhà bạn: ông Bảy và chiếc ứng dụng báo đỏ

Ông Bảy được con cài cho một ứng dụng quét mã vạch để "đi chợ cho yên tâm". Một hôm ông quét hộp trà thảo mộc của một cơ sở sản xuất nhỏ giả định B, ứng dụng hiện dòng đỏ "không tìm thấy thông tin". Cùng tuần, nhóm hưu trí của ông chuyển nhau tin "nhiều loại trà thảo mộc bị thu hồi".

Ông định bỏ cả ba hộp trà. Con gái ông góp ý làm từng bước: quét mã chỉ nói ứng dụng chưa có dữ liệu, chưa nói gì về thu hồi. Hai bố con đọc kỹ tin trong nhóm, thấy tin không ghi cơ quan nào, không có số lô, không có tên sản phẩm cụ thể. Tra cơ quan an toàn thực phẩm theo tên cơ sở B, không có văn bản nào.

Con gái nhắn hỏi cơ sở B qua trang bán hàng, kèm ảnh mặt có số lô. Cơ sở trả lời sản phẩm không trong diện thu hồi nào và gửi ảnh giấy tự công bố. Ông Bảy dùng tiếp. Điều ông giữ lại sau chuyện này: màu đỏ hay xanh trên ứng dụng không phải là kết luận, tin không có số lô thì chưa đáng để vứt đồ.

Lỗi hay gặp khi dùng mã vạch, mã QR

Tin vào ba số đầu mã vạch. Ba số đầu không cho biết nơi sản xuất, càng không cho biết hàng có bị thu hồi.

Thấy ứng dụng báo xanh là yên tâm. Màu xanh chỉ nói mã có trong dữ liệu. Thu hồi vẫn phải tra theo số lô ở nguồn chính thức.

Thấy ứng dụng báo không tìm thấy là vứt hàng. Nhiều hàng thật chưa khai dữ liệu với ứng dụng. Kiểm lại bằng tên, nơi sản xuất, số công bố, và hỏi nơi bán.

Quét mọi mã QR dán trên kệ, trên tờ rơi. Mã QR dán đè lên bao bì hoặc kệ hàng có thể đã bị thay. Chỉ quét mã in trực tiếp trên bao bì của hãng, và dừng ngay nếu trang mở ra đòi thông tin ngân hàng.

Quên chụp lại kết quả quét. Nếu mã QR truy xuất hiện ra số lô khớp với lô bị thu hồi, chụp màn hình. Đó là bằng chứng hữu ích khi đổi trả.

Câu hỏi thường gặp

Quét mã vạch có biết hàng thật hay giả không?

Không đủ để kết luận. Mã vạch có trong dữ liệu chỉ cho biết mã đó đã được đăng ký, hàng giả vẫn in lại được mã thật. Muốn kiểm hàng thật cần xem thêm tem, bao bì, nơi bán và số công bố hoặc số đăng ký.

Mã QR truy xuất nguồn gốc có báo sản phẩm bị thu hồi không?

Phần lớn hiện chưa báo. Dữ liệu sau mã QR do hãng tự nhập, nhiều hãng chỉ để thông tin giới thiệu chung. Nếu mã cho thấy số lô, bạn dùng số lô đó để so với thông báo thu hồi.

Thông báo thu hồi có ghi mã vạch không?

Có thông báo ghi, có thông báo không. Nếu có, dùng mã vạch để loại nhanh những sản phẩm khác quy cách. Sau đó vẫn phải so số lô, hạn dùng hoặc số seri mới biết hộp của bạn có trong diện.

Ứng dụng quét mã báo sản phẩm bị cấm thì có tin không?

Coi đó là một gợi ý để tra lại. Tìm tên sản phẩm ở cơ quan quản lý theo nhóm hàng và trang của hãng. Nếu không thấy văn bản nào, hỏi nơi bán trước khi vứt bỏ hoặc chia sẻ tin.

Có ai nhắn tin bảo quét mã để nhận tiền hoàn do sản phẩm bị thu hồi thì làm sao?

Không quét, không chuyển tiền, không đưa mã OTP. Hoàn tiền thu hồi thật được làm qua nơi bán hoặc quầy của hãng. Bạn có thể báo tin nhắn đó cho nhà mạng hoặc cơ quan công an theo kênh tiếp nhận lừa đảo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138