Xe máy điện bị triệu hồi phần lớn vì ba nhóm chi tiết: pin, bộ sạc và bộ điều khiển điện; khi lỗi liên quan nguy cơ quá nhiệt hay cháy, hãng thường khuyên sạc ở nơi thoáng, có người trông, không sạc qua đêm trong nhà, cho tới khi được thay hoặc kiểm tra. Việc thay, kiểm vẫn miễn phí như ô tô, và áp dụng cả cho xe đã mua lâu.
Khác với ô tô, nhiều đợt triệu hồi xe điện đi theo số sê-ri của pin hoặc bộ sạc chứ không theo số khung, vì pin rời có thể đổi qua lại giữa các xe. Phần dưới chỉ chỗ tìm số sê-ri, cách sạc tạm an toàn hơn trong lúc chờ, dấu hiệu phải ngừng dùng ngay, và những tình huống riêng như pin thuê, pin đã thay ngoài.
Tra xe máy điện có bị triệu hồi: cần những số nào
Trước khi gọi cửa hàng, chụp đủ các số dưới. Với xe đạp điện và xe máy điện nhỏ, nhiều người chỉ biết số khung mà không biết pin cũng có số riêng.
- Số khung: trên giấy đăng ký xe nếu xe phải đăng ký, và trên khung xe, thường ở cổ lái hoặc dưới yên.
- Số sê-ri pin: in hoặc dán trên vỏ pin. Pin rời phải nhấc ra mới thấy; pin gắn trong sàn xe thì cửa hàng uỷ quyền đọc được qua thiết bị chẩn đoán.
- Số sê-ri bộ sạc: ở mặt dưới hoặc mặt bên cục sạc. Bộ sạc mua thêm hoặc sạc dự phòng cũng cần ghi.
- Ngày mua xe, ngày thay pin nếu từng thay, kèm nơi thay.
- Hình thức sở hữu pin: pin mua đứt cùng xe, hay pin thuê theo gói tháng. Pin thuê thì đơn vị cho thuê chịu trách nhiệm chính khi có triệu hồi.
Chụp các số ấy trong điều kiện đủ sáng, rồi để ảnh trong một thư mục riêng của điện thoại. Khi có tin về triệu hồi, bạn chỉ cần mở ảnh và đọc cho cửa hàng, không phải tháo pin lần nữa. Nếu số sê-ri bị bong, mờ, hãy nhờ cửa hàng đọc bằng thiết bị và ghi lại cho bạn.
Lỗi thường gặp trong triệu hồi xe điện và mức gấp
Mô tả lỗi trong thông báo thường thuộc một trong các nhóm dưới. Đối chiếu để biết nên làm gì trước khi tới lịch hẹn.
| Nhóm lỗi | Nguy cơ | Trong lúc chờ |
|---|---|---|
| Cell pin, mạch quản lý pin | Quá nhiệt, phồng pin, cháy khi sạc hoặc khi đỗ | Sạc ngoài trời hoặc nơi thoáng, có người trông, rút sạc khi đầy; nếu thư khuyên ngừng thì ngừng |
| Bộ sạc, dây sạc, giắc cắm | Nóng chảy giắc, chập điện ổ cắm | Không dùng ổ kéo dài, không cuộn dây khi sạc, sờ thử giắc sau mười lăm phút |
| Bộ điều khiển, dây điện | Xe tự tăng tốc, mất lực đột ngột | Hạn chế đường đông, giữ tay phanh sẵn, đi chậm |
| Phanh, giảm xóc, khung | Mất phanh, gãy chi tiết | Hạn chế dùng, không chở nặng, không đi dốc |
| Phần mềm hiển thị, kết nối | Hiển thị sai mức pin, cảnh báo lỗi | Dùng bình thường, theo dõi mức pin bằng quãng đường |
Với nhóm pin và bộ sạc, chỗ sạc là điều quan trọng nhất. Một chiếc xe điện bắt lửa trong hành lang hẹp của nhà ống hay tầng hầm chung cư nguy hiểm hơn nhiều so với cháy ở sân thoáng.
Sạc tạm an toàn hơn trong lúc chờ thay pin
Nếu thông báo không yêu cầu ngừng dùng hẳn, bạn vẫn cần đi lại. Các bước dưới giảm rủi ro trong những ngày chờ, không thay được việc khắc phục.
- Chọn chỗ sạc thoáng, ít vật dễ cháy. Sân, hiên, chỗ để xe ngoài trời có mái che. Tránh chân cầu thang, lối thoát hiểm, cạnh bình gas, rèm, đống giấy.
- Sạc ban ngày, có người ở nhà. Không sạc qua đêm khi cả nhà ngủ. Sạc khi bạn ở gần, nghe và ngửi được nếu có bất thường.
- Cắm thẳng vào ổ cắm tường chắc chắn. Không dùng ổ kéo dài, không cắm chung ổ với bếp điện, ấm siêu tốc.
- Dùng đúng bộ sạc đi kèm. Nếu chính bộ sạc nằm trong diện triệu hồi, hỏi cửa hàng có cho mượn bộ sạc thay thế không.
- Rút sạc khi đầy, không để cắm cả ngày. Sau khi chạy về, để pin nghỉ mười lăm hai mươi phút cho nguội rồi mới sạc.
- Đặt sẵn bình chữa cháy phù hợp ở gần chỗ sạc nếu có, và biết lối ra nhanh nhất.
Ở nhà trọ, chung cư, hỏi ban quản lý về khu sạc chung. Nhiều nơi đã có quy định riêng về sạc xe điện; chấp hành quy định đó, kể cả khi xe của bạn không bị triệu hồi.
Dấu hiệu phải ngừng dùng ngay, không chờ lịch hẹn
Vỏ pin phồng, nứt, biến dạng. Đây là dấu hiệu bên trong pin đã có vấn đề. Không sạc nữa, không cố nhét lại vào xe.
Mùi khét, mùi hoá chất ngọt hắc khi sạc hoặc sau khi chạy. Rút sạc nếu làm được an toàn, đưa xe hoặc pin ra chỗ thoáng, tránh xa người và đồ dễ cháy.
Pin hoặc giắc sạc nóng bỏng tay. Nóng ấm là bình thường, nóng tới mức không giữ tay được là bất thường.
Có tiếng lách tách, xì xì, khói nhẹ. Rời xa ngay, gọi lực lượng chữa cháy nếu có lửa. Không dùng nước tạt vào pin đang bốc khói khi chưa chắc cách xử lý.
Xe tự chạy khi chưa vặn ga, mất lực đột ngột khi đang đi. Dừng vào lề an toàn, tắt nguồn, không chạy tiếp. Gọi cửa hàng cử người tới hoặc chở xe về.
Mức pin tụt bất thường rất nhanh kèm nóng. Ngừng dùng và báo cửa hàng, mô tả rõ thời điểm và quãng đường.
Xe từng bị ngập hoặc pin từng bị va đập mạnh. Kể cả khi chưa thấy dấu hiệu gì, pin đã ngâm nước hay bị rơi, bị đâm vào vỏ cần được cửa hàng kiểm trước khi sạc tiếp. Nếu xe đồng thời nằm trong diện triệu hồi pin, nói rõ chuyện ngập hay va đập khi đặt lịch để cửa hàng ưu tiên.
Xe đạp điện, xe máy điện của con đi học: phụ huynh kiểm gì
Học sinh là nhóm dùng xe điện nhiều, ít khi đọc thông báo, và thường sạc ở chỗ tiện nhất chứ không phải chỗ an toàn nhất. Phụ huynh nên tự nắm mấy việc dưới đây.
- Giữ ảnh số khung, số sê-ri pin và bộ sạc của xe con dùng, tra định kỳ cùng xe của bố mẹ.
- Để số điện thoại của bố mẹ, không phải của con, trong thông tin liên hệ với cửa hàng và hãng.
- Thống nhất chỗ sạc cố định trong nhà, ở nơi thoáng, xa lối thoát hiểm, không phải trong phòng ngủ của con.
- Dặn con những dấu hiệu phải báo ngay: pin nóng bất thường, mùi khét, xe tự chạy, phanh kém.
- Hỏi nhà trường hoặc nhà gửi xe về quy định sạc tại chỗ; không để con mang bộ sạc tới trường cắm nhờ.
- Khi xe có triệu hồi, bố mẹ đặt lịch và đi cùng, giữ phiếu thay pin hoặc bộ sạc.
Một gia đình giả định ở phường D có con gái học lớp mười đi xe đạp điện. Khi tra số sê-ri pin, bố phát hiện pin nằm trong một đợt kiểm tra của hãng. Cả nhà chuyển chỗ sạc từ gầm cầu thang ra hiên trước, sạc sau bữa tối khi có người thức, và đưa xe đi thay pin vào sáng thứ bảy. Việc mất hai giờ, không tốn tiền.
Pin thuê, pin đã thay ngoài, xe mua lại: ai chịu trách nhiệm
Với pin thuê theo gói tháng, đơn vị cho thuê pin là bên sở hữu pin. Khi có triệu hồi pin, họ đổi pin cho bạn, bạn không phải trả thêm. Hãy gọi đúng đơn vị cho thuê, đọc mã hợp đồng thuê và số sê-ri pin. Nếu có nhiều điểm đổi pin, hỏi điểm nào gần nhất đã có pin thay thế.
Với pin mua đứt cùng xe, hãng xe chịu trách nhiệm. Xe mua lại từ người khác vẫn được thay nếu số sê-ri pin nằm trong diện, vì triệu hồi đi theo sản phẩm chứ không theo người mua đầu tiên.
Với pin đã thay ở cửa hàng ngoài bằng pin không phải của hãng, pin ấy không nằm trong chương trình của hãng. Nếu lỗi triệu hồi nằm ở pin, xe của bạn có thể không cần thay pin, nhưng bạn tự chịu chất lượng của pin ngoài. Nếu lỗi nằm ở bộ điều khiển hay bộ sạc gốc, các chi tiết ấy vẫn được làm. Nói rõ với cửa hàng uỷ quyền việc đã thay pin ngoài để họ kiểm tra độ tương thích.
Trường hợp xe điện nhập không chính hãng hoặc không rõ nguồn gốc, khả năng có chương trình triệu hồi trong nước rất thấp. Với những xe này, việc tự theo dõi dấu hiệu bất thường của pin và sạc an toàn càng quan trọng.
Lỗi hay gặp khi đi thay pin triệu hồi
Mấy chuyện dưới đây khiến buổi đi thay mất thời gian hoặc để lại phiền phức về sau.
- Mang xe tới nhưng quên pin rời đang để sạc ở nhà, trong khi chương trình là thay pin.
- Không hỏi trước cửa hàng đã có pin thay thế chưa, tới nơi phải về tay không.
- Nhận pin mới mà không kiểm số sê-ri mới được ghi vào phiếu.
- Không hỏi pin thay thế có thời hạn bảo hành mới hay nối tiếp bảo hành cũ.
- Đổi luôn bộ sạc theo chương trình nhưng vẫn giữ bộ sạc cũ và dùng lẫn.
- Bỏ pin cũ, bộ sạc cũ hỏng vào thùng rác sinh hoạt thay vì trả lại cửa hàng.
Pin lithium hỏng không nên để chung với rác thường, vì có thể bắt lửa khi bị nén trong xe rác. Chi tiết thay ra trong chương trình triệu hồi thường được cửa hàng thu lại. Với pin, bộ sạc hỏng ngoài chương trình, hỏi cửa hàng hoặc điểm thu gom pin ở địa phương.
Nhận xe xong, sạc lần đầu với pin mới khi có người ở nhà và để ý pin, bộ sạc có nóng bất thường không. Pin mới hiếm khi có vấn đề, nhưng lần sạc đầu là lúc dễ phát hiện lắp sai giắc hay bộ sạc không tương thích.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy điện bị triệu hồi tra bằng số khung hay số pin?
Tuỳ chương trình. Lỗi ở khung, phanh, bộ điều khiển thường tra theo số khung. Lỗi ở pin hoặc bộ sạc thường tra theo số sê-ri của pin hoặc bộ sạc, vì pin rời có thể đổi giữa các xe.
Pin thuê bị triệu hồi thì ai đổi?
Đơn vị cho thuê pin là bên sở hữu pin nên chịu trách nhiệm đổi. Bạn gọi đúng đơn vị cho thuê, đọc mã hợp đồng và số sê-ri pin, hỏi điểm đổi gần nhất đã có pin thay thế chưa.
Trong lúc chờ thay pin có được sạc trong nhà không?
Nếu thông báo nhắc nguy cơ quá nhiệt hay cháy, nên sạc ở nơi thoáng ngoài trời, ban ngày, có người trông, không sạc qua đêm. Nếu thông báo yêu cầu ngừng dùng thì không sạc nữa.
Pin xe điện đã thay ở cửa hàng ngoài có được thay miễn phí không?
Pin không phải của hãng thì không nằm trong chương trình của hãng. Các chi tiết gốc khác như bộ điều khiển, bộ sạc gốc vẫn được làm nếu thuộc diện. Hãy nói rõ với cửa hàng uỷ quyền để họ kiểm tra.
Thấy pin phồng nhưng chưa có thông báo triệu hồi thì làm gì?
Ngừng sạc, đưa pin ra chỗ thoáng xa vật dễ cháy, mang tới cửa hàng uỷ quyền kiểm tra. Báo cả số sê-ri pin và thời điểm phát hiện. Phản ánh của người dùng giúp hãng phát hiện lỗi hàng loạt sớm hơn.
Pin cũ thay ra trong triệu hồi xử lý ở đâu?
Cửa hàng uỷ quyền thường thu lại pin, bộ sạc thay ra để gửi về hãng. Đừng đòi giữ lại pin lỗi, càng không bỏ vào thùng rác sinh hoạt vì pin lithium hỏng có thể bắt lửa khi bị nén.