Nôi, cũi và các đồ cho bé ngủ bị thu hồi chủ yếu vì những lỗi khiến bé có thể bị kẹt, ngạt hoặc rơi: khe giữa các nan quá rộng, thanh bên gãy hoặc tụt, đệm không khít thành cũi, mặt nằm nghiêng, và vải mềm, đệm dày làm bé úp mặt không thở được. Khi đồ ngủ của bé nằm trong diện thu hồi, ngừng cho bé ngủ trên đó ngay và chuyển sang một mặt nằm phẳng, chắc, không gối, không chăn dày, trong khi chờ đổi hoặc sửa.
Đồ cho bé ngủ khác đồ chơi ở chỗ bé dùng nó nhiều giờ mỗi ngày, thường khi không có người lớn nhìn. Một lỗi nhỏ vì vậy có nhiều cơ hội gây chuyện hơn. Bài này giúp bạn tự kiểm nôi, cũi, ghế rung, nôi xách tay, quây cũi có sẵn trong nhà, hiểu vì sao một số kiểu sản phẩm cho bé ngủ bị nhiều nơi thu hồi theo cả nhóm, và việc làm khi nhận tin.
Vì sao đồ cho bé ngủ hay bị thu hồi theo cả nhóm
Có những đợt thu hồi chỉ liên quan một mẫu, một lô: một con vít yếu, một thanh gỗ nứt. Nhưng với đồ ngủ, nhiều nơi trên thế giới đã thu hồi hoặc hạn chế cả một kiểu sản phẩm sau khi thấy kiểu thiết kế đó có nguy cơ. Ví dụ là nôi hoặc ghế cho bé ngủ đặt nghiêng: đầu bé gục về trước hoặc lăn nghiêng, đường thở bị chèn. Cũi có thành bên kéo lên xuống được cũng từng bị thay đổi quy định ở nhiều nước vì thanh bên tụt tạo khe kẹt bé.
Điều này có nghĩa là món nhà bạn có thể không có tên trong bất kỳ thông báo nào, nhưng vẫn mang cùng kiểu rủi ro. Hàng nhái hoặc hàng không nhãn bán ở chợ và trên mạng thường giữ nguyên các kiểu thiết kế đã bị loại.
Một nhóm nữa là đồ phụ trợ: quây cũi bằng đệm bông, gối chống bẹt đầu, gối chặn hai bên, đệm ngủ mềm đặt trong cũi. Nhiều khuyến cáo về giấc ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh khuyên không đặt những thứ này trong chỗ bé ngủ, bất kể có bị thu hồi hay không. Nói ngắn: chỗ ngủ của bé dưới một tuổi nên trống, phẳng, chắc, chỉ có bé và một tấm ga bọc khít đệm.
Tự kiểm cũi và nôi trong mười lăm phút
Làm khi bé không nằm trong cũi. Bạn cần một thước dây và một lon nước ngọt rỗng hoặc vật tương tự:
- Đo khe giữa các nan: nếu một lon nước ngọt cỡ thường lọt qua dễ dàng, khe quá rộng, đầu hoặc thân bé có thể lọt và mắc.
- Ấn đệm sát vào một góc cũi rồi xem khe ở phía đối diện: nếu nhét vừa hai ngón tay giữa đệm và thành cũi, đệm không khít, bé có thể kẹt mặt vào khe đó.
- Ấn mạnh vào đệm: đệm phải chắc, ấn tay xuống rồi bỏ ra thì phẳng lại ngay, không để lại vết lõm sâu.
- Lắc từng thanh bên, đầu, chân cũi: không có tiếng lục cục, không thanh nào xoay được trong lỗ.
- Xem các góc trụ: trụ nhô cao hơn thành cũi có thể móc quần áo, dây trên người bé.
- Kiểm vít, bu lông, giá đỡ đệm: đủ, chặt, không gỉ, không có vít lồi vào trong.
- Với nôi đưa, nôi tự động: khoá chống lắc phải giữ được nôi đứng yên, góc nằm phải phẳng khi bé ngủ.
Món nào hỏng một trong các bước trên mà sửa không được bằng cách siết lại vít hay thay đệm vừa khít, thì nên thay, dù không có thông báo thu hồi nào.
Nhãn mã trên cũi, nôi nằm ở đâu và đọc thông báo thế nào
Mặt dưới thanh đầu hoặc thanh chân cũi. Cũi gỗ thường dán nhãn hoặc in mã ở mặt trong thanh đầu, thanh chân, sát sàn. Phải cúi xuống, đôi khi dùng đèn pin mới đọc được.
Tấm đỡ đệm. Một số cũi in mã trên tấm ván hoặc khung đỡ đệm. Nhấc đệm ra là thấy. Tiện thể kiểm luôn giá đỡ đệm có nứt, cong không.
Đáy nôi xách tay, chân đế nôi đưa. Nôi xách tay và nôi đưa thường có nhãn ở đáy vỏ hoặc trên chân đế, kèm giới hạn cân nặng và tuổi. Ghi lại cả giới hạn này, vì đó cũng là thông tin an toàn.
Thông báo ghi kiểu thiết kế thay vì mã. Khi thu hồi theo kiểu sản phẩm (ví dụ nôi nằm nghiêng), thông báo có thể mô tả đặc điểm thay vì liệt kê mã. Đối chiếu đặc điểm: góc nằm, chất liệu thành, có thành bên trượt không.
Mô tả nguy cơ trong thông báo. Đọc kỹ dòng nguy cơ: kẹt, ngạt, rơi. Dòng này cho bạn biết phải kiểm gì trên món nhà mình nếu mã không khớp hoàn toàn, và mức gấp của việc thay chỗ ngủ.
Mượn cũi, mua nôi cũ: kiểm thêm những gì
Cũi và nôi là món hay được truyền lại giữa anh chị em, họ hàng vì bé dùng trong thời gian ngắn. Đồ đã qua vài lần tháo lắp thì vít dễ lờn ren, lỗ bắt vít rộng ra, thanh gỗ có vết nứt ở chỗ khoan. Trước khi nhận, lắp thử đầy đủ một lần ngay tại chỗ, đừng mang về rồi mới phát hiện thiếu ốc.
Hỏi người cho ba điều: cũi mua khoảng năm nào, còn sổ hướng dẫn hay nhãn mã không, đã từng thay đệm hoặc sửa gì chưa. Cũi rất cũ có thể được sản xuất trước khi các quy định về khe nan và thành bên được siết lại. Đệm cũ để lâu có thể xẹp, lõm ở giữa, ẩm mốc; nhiều gia đình giữ cũi cũ nhưng mua đệm mới vừa khít.
Với nôi đưa tự động hay nôi điện đã qua sử dụng, kiểm thêm dây điện, bộ nguồn, mô tơ có nóng bất thường không, và khoá chống lắc còn ăn không. Đồ điện cũ không rõ nguồn gốc mà dùng cạnh chỗ bé ngủ là thêm một rủi ro không cần thiết. Món nào không có nhãn mã thì bạn không thể biết nó có nằm trong một đợt thu hồi nào hay không; khi đó, chỉ nhận nếu tự kiểm đạt hết các bước ở phần trên.
Đồ cho bé ngủ trong nhà bạn: dùng thế nào cho đúng
Nhiều món không có lỗi sản xuất nhưng bị dùng sai mục đích. Bảng dưới gom các trường hợp hay gặp:
| Món đồ | Dùng được khi | Không nên |
|---|---|---|
| Cũi gỗ, cũi nhựa | Đệm khít, nan đạt khe, lắp đủ vít | Thêm quây bông, gối, thú bông lớn trong cũi |
| Nôi xách tay, nôi kèm xe đẩy | Bé nằm phẳng, trong thời gian ngắn, có người lớn gần | Để bé ngủ qua đêm, đặt nôi trên bàn cao |
| Ghế rung, ghế nhún | Bé thức, có người trông, cài đai | Để bé ngủ trên ghế, kể cả chợp mắt lâu |
| Võng điện, võng lưới | Theo phong tục từng nhà, có người ngồi cạnh | Để bé ngủ võng một mình, nhất là bé dưới sáu tháng |
| Nệm ngủ chung giường người lớn | Theo hướng dẫn của nhân viên y tế nơi bạn khám | Đặt bé giữa gối, chăn dày, cạnh người lớn đã dùng rượu bia hay thuốc gây ngủ |
Bảng này không thay cho lời khuyên của bác sĩ nhi. Nếu bé có vấn đề hô hấp, trào ngược hoặc sinh non, hỏi bác sĩ về tư thế ngủ, đừng tự kê nghiêng mặt nằm.
Khi món đồ ngủ nằm trong diện thu hồi
Chuyển chỗ ngủ ngay đêm đó. Đặt bé trên một mặt phẳng, chắc: cũi khác, nôi khác đạt yêu cầu, hoặc một tấm đệm mỏng chắc đặt sát sàn ở chỗ không có đồ vật quanh. Không đặt bé ngủ trên sofa hay giữa gối.
Chụp nhãn và tách món đồ. Cũi, nôi có nhãn mã thường ở mặt dưới thanh đầu, chân hoặc dưới tấm đỡ đệm. Chụp lại rồi tháo rời, cất ở chỗ người khác trong nhà không lắp lại dùng.
Hỏi kỹ phương án. Với lỗi thanh bên, bên thu hồi có thể gửi bộ cố định. Với lỗi kiểu thiết kế như mặt nằm nghiêng, thường không có cách sửa, chỉ có hoàn tiền hoặc nhận lại.
Không cho, không bán lại. Đồ ngủ bị thu hồi hay được chuyền tay vì trông còn mới. Người nhận thường không biết lý do; trả theo kênh thu hồi hoặc tháo rời rồi bỏ.
Ghi lại nếu đã có sự cố. Bé từng bị kẹt tay chân, trầy xước, lật úp trong món đồ đó thì ghi ngày, chụp ảnh, kể lại khi báo cho người bán. Bé có dấu hiệu bất thường thì đưa đi khám trước.
Báo cho nơi gửi trẻ. Nếu nhà trẻ hoặc người trông bé dùng cùng loại nôi, cũi, hãy chuyển cho họ thông báo thu hồi kèm ảnh nhãn. Nhiều cơ sở nhỏ mua đồ ngủ theo lô nên một món lỗi thường đi cùng vài món giống hệt.
Áp vào trường hợp nhà bạn: câu hỏi tự kiểm
Một danh sách câu hỏi để bạn trả lời có hoặc không với từng chỗ bé ngủ trong nhà, kể cả nhà ông bà và chỗ gửi trẻ:
- Bé ngủ trên một mặt phẳng, không nghiêng, không lõm ở giữa?
- Trong chỗ ngủ không có gối, chăn dày, quây bông, thú bông lớn?
- Đệm khít thành cũi, ấn không lún sâu?
- Cũi, nôi có nhãn mã, và bạn đã tra thu hồi theo mã đó?
- Bé không ngủ quen trên ghế rung, ghế ô tô, nôi xách tay khi đã về nhà?
- Không có dây rèm, dây điện, dây máy theo dõi trong tầm tay bé từ chỗ nằm?
- Người trông bé khác trong nhà biết các điều trên?
Mỗi câu "không" là một việc cần sửa, theo thứ tự từ trên xuống. Những câu đầu liên quan trực tiếp đến đường thở của bé, nên làm trước khi lo các chuyện khác như trang trí phòng hay mua thêm đồ.
Nếu bé được gửi ông bà hay nhà trẻ ban ngày, hỏi nhẹ nhàng về chỗ bé ngủ trưa ở đó. Đồ ngủ ở nhà người thân thường là đồ cũ, ít được tra thu hồi, và người trông bé có thói quen riêng như cho bé ngủ võng hay kê gối hai bên.
Câu hỏi thường gặp
Cũi có thành bên kéo lên xuống được có nên dùng không?
Nếu cũi cũ có thành bên trượt, kiểm rất kỹ chốt và thanh dẫn. Kiểu cũi này đã bị nhiều nơi thay đổi quy định vì thành bên có thể tụt, tạo khe kẹt bé. Có điều kiện thì chọn cũi có bốn thành cố định.
Bé ngủ say trên ghế rung có cần chuyển ra không?
Nên chuyển bé sang cũi hoặc nôi phẳng khi bé ngủ say. Ghế rung để bé ngồi chơi khi thức và có người trông; ngủ lâu trong tư thế ngả, đầu dễ gục về trước làm hẹp đường thở.
Quây cũi bằng đệm bông có bị thu hồi không?
Có những sản phẩm quây cũi đã bị hạn chế ở một số nước. Dù có bị thu hồi hay không, nhiều khuyến cáo về giấc ngủ an toàn cho trẻ dưới một tuổi khuyên không dùng quây bông trong cũi vì nguy cơ ngạt và kẹt.
Nôi đưa tự động mua online không có nhãn thì kiểm thế nào?
Kiểm như cũi: mặt nằm phẳng, chắc, khe không lọt lon nước, khoá chống lắc giữ chặt, dây điện không vào tầm tay bé. Món không có nhãn thì không tra thu hồi được, nên càng cần tự kiểm kỹ.
Đồ cho bé ngủ bị thu hồi thì có được hoàn tiền không?
Phương án tuỳ đợt thu hồi: hoàn tiền, đổi sản phẩm hoặc gửi bộ phận sửa. Người tiêu dùng không phải chịu chi phí thu hồi theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023. Giữ hoá đơn và ảnh nhãn để việc này nhanh hơn.
Con lật được rồi thì nôi xách tay còn dùng được không?
Nhiều nôi xách tay ghi giới hạn tuổi hoặc thời điểm bé biết lật, biết ngồi. Qua giới hạn đó, bé có thể lật ra ngoài hoặc làm nôi đổ. Đọc nhãn và chuyển bé sang cũi khi đến mốc này.