Đồ trẻ em cũ dùng được rất nhiều, nhưng trước khi nhận cần làm ba việc: tra xem món đó có nằm trong đợt thu hồi nào không (theo mã và ngày sản xuất trên nhãn), hỏi người cho về lịch sử dùng, và tự kiểm an toàn như với đồ mới. Một số món nên từ chối dù miễn phí: ghế ô tô không rõ lịch sử va chạm, núm ti và ty ngậm đã qua dùng, đệm cũi lõm, mũ bảo hiểm trẻ em đã từng rơi va mạnh, và mọi món không còn nhãn nhưng thuộc loại hay bị thu hồi.
Đồ cũ là cách tiết kiệm hợp lý, lại ít rác. Chỗ khó là đồ cũ thường không đi kèm thông tin: người cho mua đã lâu, không nhớ mẫu, hộp và sổ hướng dẫn đã vứt, có khi món đồ đã qua hai ba nhà. Thông báo thu hồi lại thường đến tay người mua đầu tiên qua kênh bán hàng, còn người dùng thứ hai, thứ ba không biết. Bài này giúp bạn phân loại đồ cũ theo mức rủi ro, hỏi đúng câu, tra được thu hồi khi còn nhãn, và kiểm nhanh khi không còn.
Phân loại đồ cũ theo mức rủi ro
Không phải món nào cũng cần kiểm kỹ như nhau. Chia làm ba nhóm giúp bạn dồn công sức vào chỗ cần:
| Nhóm | Ví dụ | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Nhận thoải mái sau khi giặt, rửa | Quần áo không dây rút ở cổ, sách vải, đồ chơi gỗ trơn, xô xẻng cát, bộ xếp khối lớn | Kiểm nhanh cạnh, mối nối, vệ sinh |
| Nhận có điều kiện, kiểm kỹ | Xe đẩy, cũi, nôi, ghế ăn dặm, xe tập đi, đồ chơi chạy pin, thú bông, địu | Tra thu hồi theo nhãn, tự kiểm từng bộ phận, hỏi lịch sử |
| Nên từ chối | Ghế ô tô không rõ va chạm hoặc quá hạn, núm ti, ty ngậm, đệm cũi lõm mốc, mũ bảo hiểm từng va đập, máy hút sữa dùng chung không được thiết kế cho nhiều người | Cảm ơn và từ chối, hoặc nhận để bỏ chứ không dùng |
Nhóm giữa là nơi cần công sức nhất. Đây cũng là nhóm hay có thông báo thu hồi, vì sản phẩm có cơ cấu chịu lực, có khoá, có pin hoặc dùng khi trẻ ngủ.
Nhóm từ chối nghe có vẻ khắt khe, nhưng lý do chung là món đồ đó hoặc không kiểm được bằng mắt (ghế ô tô, mũ bảo hiểm sau va đập), hoặc hao mòn theo đúng cách người dùng trước đã dùng (núm ti, đệm). Từ chối một món như vậy không phải là chê người cho; cứ nói thẳng lý do an toàn, phần lớn mọi người đều hiểu.
Câu hỏi nên hỏi người cho hoặc người bán
Hỏi nhẹ nhàng, không cần dồn dập; phần lớn người cho đồ sẵn lòng kể. Danh sách câu hỏi:
- "Món này nhà mình mua khoảng năm nào, mua mới hay đã nhận lại của ai?"
- "Còn hộp, sổ hướng dẫn hay hoá đơn không, hoặc ảnh chụp lúc mới mua?"
- "Đã từng hỏng, sửa, thay phụ tùng gì chưa? Có từng nhận thông báo thu hồi hay được hãng gửi phụ tùng gì không?"
- Với ghế ô tô: "Ghế đã từng ở trong xe khi có va chạm chưa, dù nhẹ?"
- Với xe đẩy, cũi: "Có bị thiếu ốc vít, chốt hay phụ kiện nào không?"
- Với đồ chơi chạy pin: "Pin cũ đã tháo ra chưa, có từng bị chảy nước pin không?"
- Với đồ vải, thú bông: "Đã giặt chưa, có để chỗ ẩm lâu không?"
Câu trả lời "không nhớ" là bình thường. Nó chỉ có nghĩa bạn phải tự kiểm nhiều hơn. Câu trả lời ngập ngừng về va chạm hoặc sửa chữa thì nên xem như có.
Nếu nhận qua nhóm thanh lý trên mạng, xin người bán chụp thêm ảnh nhãn mã trước khi hẹn gặp. Người bán không chịu chụp nhãn thường là vì nhãn đã mất, và bạn nên biết điều đó trước khi đi một quãng đường xa.
Tra thu hồi cho một món đồ cũ
Khi món đồ còn nhãn, quy trình tra không khác đồ mới, chỉ cần kiên nhẫn hơn vì nhãn hay mờ:
- Tìm nhãn mã sản phẩm: đáy, thân, khung, mác vải. Lau sạch, chiếu đèn xiên, chụp ảnh cận.
- Ghi lại tên mẫu, mã, ngày sản xuất hoặc lô.
- Tra thông báo thu hồi theo tên mẫu và mã ở nguồn của cơ quan quản lý chất lượng sản phẩm, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng, trang của nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu.
- Với hàng xách tay, tra thêm ở trang của nhà sản xuất tại nước bán.
- Nếu có đợt thu hồi khớp: liên hệ bên thu hồi như người dùng hiện tại. Thu hồi gắn với sản phẩm, không gắn với người mua đầu tiên, nên bạn thường vẫn được sửa hoặc đổi.
- Nếu không tìm thấy thông báo: chưa có nghĩa là an toàn, chỉ có nghĩa là bước tiếp theo là tự kiểm.
Món đồ không còn nhãn mà thuộc nhóm hay bị thu hồi (ghế ô tô, cũi, nôi nghiêng) thì cân nhắc từ chối. Không có mã thì bạn không bao giờ biết được nó có nằm trong diện nào, kể cả sau này.
Kiểm nhanh từng loại đồ cũ hay gặp
Xe tập đi, xe chòi chân. Bánh xe quay trơn, không lỏng trục; khung không nứt; có chặn chống lật nếu là xe tập đi. Lưu ý nhiều khuyến cáo y tế không khuyến khích xe tập đi kiểu ngồi trong khung có bánh vì nguy cơ lăn xuống bậc.
Ghế ăn dặm. Chân ghế chắc, không lung lay; dây đai đủ, khoá đai cài chặt; khay khoá chắc. Ghế gập: thử gập mở, khoá phải ăn.
Địu em bé. Đường may chịu lực ở vai, hông không sứt; khoá nhựa không nứt; vải không mục khi kéo mạnh. Địu là món chịu toàn bộ cân nặng của bé, đường may yếu là không dùng.
Đồ chơi chạy pin. Mở hộc pin, xem có vết chảy nước pin màu trắng xanh không; lau sạch, thay pin mới. Nắp pin phải có vít hoặc khoá hai thao tác.
Đồ chơi nhựa, gỗ. Áp các phép thử chi tiết nhỏ, cạnh sắc, sơn bong. Đồ cũ thường đã qua tay nhiều trẻ, chi tiết lỏng hơn đồ mới.
Quần áo, giày. Cắt bỏ dây rút ở cổ, mũ áo; kiểm nút đính chắc; giày đèn kiểm hộc pin.
Vệ sinh đồ cũ: làm đủ mà không làm hỏng
Nhiều người vệ sinh đồ cũ bằng nước tẩy mạnh, ngâm nước sôi hoặc phơi nắng gắt nhiều ngày cho chắc. Cách này có thể làm hỏng chính đồ cần giữ an toàn: nhựa giòn và nứt, dây đai mất độ bền, keo dán bong. Ghế ô tô và địu đặc biệt nhạy với chất tẩy; hướng dẫn của nhiều nhà sản xuất chỉ cho phép xà phòng nhẹ và nước ấm cho dây đai.
Cách làm vừa đủ: đồ nhựa cứng rửa bằng nước xà phòng loãng, tráng sạch, để khô thoáng; đồ vải giặt theo mác; thú bông giặt trong túi lưới, kiểm lại đường may sau giặt; đồ có pin thì lau ngoài bằng khăn ẩm, không ngâm nước. Đồ gỗ lau khăn ẩm rồi lau khô ngay, không ngâm.
Với món có mùi mốc khó bay, đệm thấm nước tiểu lâu ngày, hoặc có dấu côn trùng, đừng cố cứu. Đệm cũi và thú bông là hai món nên thay mới khi có dấu hiệu này. Chi phí vệ sinh và nỗi lo đều lớn hơn giá trị món đồ. Vệ sinh xong mới làm các phép kiểm ở phần trên, vì vết nứt, đường may sứt thường lộ rõ hơn khi món đồ đã sạch.
Áp vào trường hợp của bạn: hai tình huống giả định
Chị Mai chuẩn bị sinh con đầu, được chị họ cho cả một bao đồ: xe đẩy, cũi gỗ, ghế ô tô, hai thùng đồ chơi, ba hộp bình sữa. Thay vì nhận hết rồi tính, chị chia ngay tại nhà chị họ theo ba nhóm. Bình sữa thuỷ tinh còn tốt chị nhận, núm ti cũ thì cảm ơn và để lại. Xe đẩy còn nhãn, chị chụp mã, tối về tra thì thấy đúng mẫu đó từng có đợt thu hồi vì khoá gập ở một khoảng ngày sản xuất; ngày trên nhãn nằm trong khoảng đó. Chị liên hệ đơn vị nhập khẩu, được gửi bộ khoá thay thế miễn phí dù không phải người mua đầu tiên.
Ghế ô tô thì khác: chị họ nhớ xe từng bị quệt nhẹ ở bãi giữ xe, không chắc lúc đó ghế có trong xe không, và nhãn ghi ngày sản xuất đã khá lâu. Chị Mai quyết định không dùng ghế này, dồn tiền tiết kiệm được từ xe đẩy và cũi để mua ghế mới. Cách làm của chị không phức tạp: phân nhóm, hỏi đúng câu, tra theo nhãn, và chấp nhận từ chối món không đủ thông tin.
Ở chiều ngược lại, anh Quân mua một xe tập đi qua nhóm thanh lý, giá rẻ, không nhãn. Về nhà anh thấy bánh trước lỏng, chặn chống lật đã gãy. Anh không sửa mà nhắn người bán xin trả; người bán nhận lại. Bài học của anh: hẹn xem trực tiếp, kiểm tại chỗ trước khi chuyển tiền.
Khi bạn là người cho hoặc người bán đồ cũ
Người cho cũng có phần trách nhiệm, ít nhất là về thông tin. Trước khi đăng bán hoặc trao đồ cho người khác:
- Tra thu hồi theo mã một lần. Món đang trong diện thu hồi thì không cho, không bán; liên hệ bên thu hồi để xử lý trước.
- Gửi kèm sổ hướng dẫn, phụ tùng, ốc vít, và nói rõ món đồ đã dùng bao lâu.
- Nói thật về va chạm, sửa chữa, phụ tùng thay ngoài. Nếu không chắc, nói là không chắc.
- Với ghế ô tô, ghi rõ ngày sản xuất và hạn dùng nếu có trên nhãn.
- Tháo pin ra khỏi đồ chơi trước khi giao, tránh chảy nước pin trong lúc vận chuyển.
- Không cho, không bán đồ đã hỏng bộ phận an toàn với lời dặn "sửa lại là dùng được".
Người nhận đồ thường tin người cho, nhất là người quen. Một dòng ghi chú về lịch sử món đồ có thể giúp họ quyết định đúng, và giúp bạn không vướng chuyện khó xử nếu có sự cố sau này.
Câu hỏi thường gặp
Đồ trẻ em cũ có được sửa miễn phí khi bị thu hồi không?
Thường là được, vì thu hồi gắn với sản phẩm thuộc khoảng sản xuất bị ảnh hưởng, không phụ thuộc người đang dùng là ai. Bạn cần chụp nhãn mã và ngày sản xuất để chứng minh món đồ nằm trong diện.
Ghế ô tô trẻ em cũ của người thân có nên dùng không?
Chỉ nên dùng khi biết chắc ghế chưa từng qua va chạm, còn hạn dùng ghi trên nhãn, đủ phụ kiện và không nằm trong đợt thu hồi chưa xử lý. Thiếu một trong các điều kiện đó thì an toàn hơn là mua ghế mới.
Đồ chơi cũ không còn nhãn thì kiểm thế nào?
Áp các phép thử ở nhà: chi tiết nhỏ lọt lõi giấy vệ sinh, kéo vặn chi tiết, cạnh sắc, sơn bong, dây dài, hộc pin. Món đạt hết thì dùng được, nhưng bạn sẽ không biết nếu sau này có thông báo thu hồi liên quan.
Có nên nhận núm ti, bình sữa cũ không?
Núm ti và ty ngậm đã qua dùng thì không nên nhận, vì silicon đã mòn và khó vệ sinh hết. Bình thuỷ tinh còn tốt có thể nhận nếu không mẻ, không nứt; mua núm mới đúng loại để dùng kèm.
Mua đồ em bé thanh lý trên mạng thì nên hỏi gì trước khi chuyển tiền?
Hỏi ảnh nhãn mã và ngày sản xuất, năm mua, có từng sửa hoặc va chạm không, còn đủ phụ kiện và sổ hướng dẫn không. Tra thu hồi theo mã trước khi chuyển tiền, và hẹn kiểm trực tiếp nếu là xe đẩy, cũi, ghế ô tô.
Nhận đồ cũ rồi mới phát hiện đang bị thu hồi thì làm gì?
Ngừng dùng ngay, chụp nhãn, liên hệ nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu theo thông báo. Báo lại cho người đã cho đồ, vì có khi nhà họ còn món tương tự hoặc đã cho người khác món cùng loại.