Nam châm nhỏ trong đồ chơi bị thu hồi nhiều vì một lý do rất riêng: nếu trẻ nuốt từ hai viên trở lên, hoặc một viên cùng một mẩu kim loại, chúng có thể hút nhau xuyên qua thành ruột và gây thủng ruột, trong khi trẻ chỉ có biểu hiện như đau bụng thường. Vì vậy món đồ chơi nào để rơi viên nam châm ra ngoài, dù chỉ một viên, đều cần cất đi ngay, và nghi trẻ đã nuốt là việc đi khám ngay.
Hai nhóm sản phẩm hay dính là bi nam châm loại nhỏ bán như đồ chơi giải trí cho người lớn, và đồ chơi xếp hình có gắn nam châm trong từng khối hoặc từng thanh. Nhóm thứ nhất nguy hiểm vì viên nhỏ, lực hút mạnh, dễ thất lạc từng viên. Nhóm thứ hai thường an toàn khi còn mới, rồi nguy hiểm dần khi vỏ nhựa nứt, keo bong, viên nam châm rời ra. Phần dưới giúp bạn nhận ra loại nào có trong nhà, dọn viên thất lạc và kiểm định kỳ đồ chơi nam châm còn giữ lại.
Vì sao một viên ít đáng lo hơn hai viên
Một vật nhỏ, trơn, không sắc cạnh mà trẻ nuốt phải thường đi theo đường tiêu hoá ra ngoài. Nam châm khác ở chỗ chúng tìm nhau. Hai viên nằm ở hai đoạn ruột kề nhau sẽ hút nhau qua thành ruột, kẹp lấy mô ở giữa. Mô bị kẹp lâu thì hoại tử, thủng, tạo đường rò. Loại nam châm đất hiếm dùng trong đồ chơi hiện nay mạnh hơn nhiều so với nam châm dán tủ lạnh ngày trước, nên lực kẹp đủ gây tổn thương.
Vấn đề nằm ở chỗ người lớn hiếm khi biết trẻ đã nuốt bao nhiêu viên. Trẻ có thể nuốt một viên hôm nay, một viên ba hôm sau. Biểu hiện ban đầu dễ nhầm với rối loạn tiêu hoá: đau bụng, nôn, quấy, bỏ ăn. Vì thế với nam châm, bác sĩ thường cần biết rõ có khả năng trẻ đã nuốt hay không, và chỉ phim chụp mới cho thấy số lượng.
Trẻ lớn và thiếu niên cũng không ngoài vùng nguy cơ. Có trẻ dùng hai viên bi nam châm kẹp hai bên lưỡi hoặc môi giả làm khuyên, rồi lỡ hít hoặc nuốt. Đây là lý do nhiều nơi xếp bi nam châm cỡ nhỏ lực mạnh vào nhóm sản phẩm không được bán như đồ chơi cho bất kỳ lứa tuổi nào.
Nhận ra đồ chơi nam châm trong nhà bạn
Nhiều món có nam châm mà người lớn không để ý. Lướt qua các nhóm sau:
- Bi nam châm, khối nam châm nhỏ bán theo hộp để xếp hình, thường quảng cáo là đồ giải trí văn phòng hoặc đồ chơi giảm căng thẳng.
- Xếp hình dạng thanh và bi, khối vuông có viền nam châm, ghép hình tạo nhà, xe, động vật.
- Bảng vẽ từ tính, bộ chữ cái số dính tủ lạnh, câu cá nam châm, búp bê thay đồ bằng nam châm.
- Đồ chơi khoa học: bộ thí nghiệm từ trường, la bàn tự làm, xe đua nam châm.
- Đồ trang trí, khuyên tai giả, móc khoá có hạt nam châm; thẻ nam châm lưu niệm dán tủ lạnh có viên nam châm nhỏ ở mặt sau.
- Đồ dùng người lớn để trong tầm tay trẻ: hộp ghim nam châm, nắp sạc dạng nam châm, giá treo dao nhà bếp.
Với mỗi món, xem nam châm có được bọc kín trong nhựa liền khối không, hay chỉ dán keo vào hốc. Loại dán keo là loại hay bung, và cũng là loại thường gặp trong các thông báo thu hồi đồ chơi xếp hình.
Gom và đếm viên nam châm thất lạc
Bi nam châm nhỏ hay lăn vào khe, gầm, thảm. Khi cất bỏ một bộ, hoặc khi phát hiện vài viên rơi ngoài, làm theo thứ tự:
- Đưa trẻ ra khỏi khu vực, giao cho một người lớn khác trông trong lúc dọn.
- Tìm xem trên hộp hoặc trang bán hàng ghi bộ có bao nhiêu viên. Biết tổng số thì biết còn thiếu bao nhiêu.
- Dùng một vật bằng sắt lớn, như cái chảo gang hoặc thanh sắt bọc trong túi nilon, quét sát sàn và khe. Bi nam châm sẽ tự hút vào, dễ hơn mò bằng tay.
- Kiểm các chỗ hay sót: khe tủ lạnh, chân bàn sắt, chân giường kim loại, mặt dưới bếp, ống hút bụi nếu vừa hút nhà.
- Cho viên đã gom vào lọ có nắp vặn, dán băng dính quanh nắp. Đếm lại và ghi số đếm.
- Nếu số đếm thiếu so với tổng, ghi lại ngày và số viên thiếu. Thông tin này có ích nếu sau đó trẻ có triệu chứng lạ.
Đếm thiếu không có nghĩa trẻ đã nuốt, nhưng là lý do để bạn kể với bác sĩ nếu trẻ đau bụng trong những ngày tiếp theo, thay vì tự cho là rối loạn tiêu hoá thường.
Tình huống thường gặp và việc nên làm
Một vài tình huống giả định để bạn áp vào nhà mình:
| Tình huống | Việc nên làm |
|---|---|
| Thấy một viên nam châm rơi từ khối xếp hình, trẻ đang chơi gần đó | Cất cả bộ, kiểm từng khối xem còn khối nào lỏng, gom viên rơi |
| Con lớn mang bi nam châm từ trường về, em nhỏ ở nhà | Cất bộ bi lên chỗ có khoá hoặc bỏ hẳn, nói với con lớn lý do |
| Đếm bộ bi thấy thiếu vài viên, trẻ không có biểu hiện gì | Tiếp tục tìm; theo dõi trẻ, kể chuyện thiếu viên khi đi khám nếu có đau bụng, nôn |
| Nghi trẻ vừa nuốt nam châm | Đưa đến cơ sở y tế ngay, mang theo vài viên cùng loại, nói rõ là nam châm |
| Trẻ đau bụng, nôn kéo dài, nhà có đồ chơi nam châm | Đi khám, chủ động kể với bác sĩ là nhà có nam châm nhỏ |
| Đồ chơi xếp hình nam châm còn tốt, không khối nào nứt | Giữ lại, cho chơi khi có người lớn, kiểm vỏ khối mỗi tháng |
Điểm chung của các dòng trên: khi có nghi ngờ trẻ đã nuốt, việc đi khám luôn đặt trước việc tìm hiểu đồ chơi có bị thu hồi hay không. Chuyện thu hồi, đổi trả, khiếu nại để sau; mang theo vài viên nam châm cùng loại hoặc ảnh chụp bộ đồ chơi để nhân viên y tế hình dung được kích thước.
Đọc thông báo thu hồi đồ chơi nam châm: để ý ba chỗ
Chỗ thứ nhất là kích thước và lực hút được mô tả. Thông báo thường ghi viên nam châm nhỏ đến mức lọt vào ống thử chi tiết nhỏ và có lực hút vượt ngưỡng cho phép với đồ chơi. Hai điều kiện này cùng lúc là lý do sản phẩm bị coi là nguy hiểm. Nếu bộ đồ nhà bạn có viên to hơn hẳn hoặc nam châm nằm kín trong khối lớn, mức độ khác hẳn.
Chỗ thứ hai là lỗi nằm ở thiết kế hay ở sản xuất. Lỗi thiết kế (viên nhỏ, lực mạnh, bán cho trẻ em) thì toàn bộ sản phẩm cùng loại đều trong diện, không phân biệt lô. Lỗi sản xuất (keo kém ở một khoảng thời gian) thì chỉ một số lô bị ảnh hưởng, và bạn cần đối chiếu ngày sản xuất in trên hộp.
Chỗ thứ ba là phương án xử lý. Với bi nam châm, phương án thường là trả lại toàn bộ để hoàn tiền, không có chuyện sửa. Với xếp hình, có khi bên thu hồi đổi khối mới, có khi nhận lại cả bộ. Đọc kỹ xem có yêu cầu gửi lại đủ số viên không; nếu có, hãy đếm trước khi gửi và ghi lại số đếm trong tin nhắn với người bán.
Nếu chỉ thấy tin về một đợt thu hồi bi nam châm ở nước ngoài mà món nhà bạn mua ở chợ không có nhãn, đừng bận tâm chuyện có trùng hãng hay không. Đặc điểm nguy hiểm là viên nhỏ và lực mạnh; món nào có đặc điểm đó thì đều nên xử lý như nhau.
Giữ lại đồ chơi nam châm thì kiểm định kỳ ra sao
Kiểm từng khối một. Cầm từng khối, ấn mạnh vào chỗ gắn nam châm, xem có lún, nứt, có khe hở quanh viên không. Khối nào nứt thì bỏ khối đó, đừng dán lại.
Đếm số khối sau mỗi lần chơi. Thói quen cất đồ chơi vào hộp và đếm nhanh giúp phát hiện khối thất lạc. Khối bị mất thường nằm dưới gầm ghế, đôi khi vỡ đôi.
Tách đồ của trẻ lớn và trẻ nhỏ. Bộ thí nghiệm từ trường của con lớp năm không nên để chung kệ với đồ chơi của em ba tuổi. Mỗi bé một hộp, hộp của bé lớn có nắp.
Không cho chơi khi đang ăn hoặc nằm trên giường. Hai thời điểm trẻ hay cho đồ vào miệng. Chơi xong thì cất trước bữa ăn.
Theo dõi tin thu hồi của đúng loại đồ. Đồ chơi xếp hình nam châm đôi khi bị thu hồi vì lỗi keo dán ở một khoảng ngày sản xuất. Lưu tên và ảnh hộp khi mua để đối chiếu.
Đọc độ tuổi trên hộp như một giới hạn, không phải gợi ý. Bộ ghi từ tám tuổi trở lên thường vì nam châm nhỏ hoặc khối nhỏ. Cho em bé chơi chung với anh chị là đưa món đồ ra ngoài điều kiện an toàn mà nhà sản xuất đã tính.
Áp vào trường hợp nhà bạn và lỗi hay gặp
Một lớp mẫu giáo giả định có bộ khối nam châm dùng hai năm. Cô giáo thấy một khối vỡ đôi, viên nam châm rơi ra trên thảm. Việc đúng là thu cả bộ, báo nhà trường, kiểm từng khối, bỏ những khối nứt, và báo phụ huynh trong lớp để để ý trẻ nếu có đau bụng trong vài ngày tới. Việc sai thường gặp là dán khối vỡ lại rồi cho chơi tiếp, hoặc giữ im lặng vì sợ phụ huynh lo.
Ở nhà, lỗi hay gặp nhất là nghĩ bi nam châm là đồ của người lớn nên không cần cất. Thực tế bi nam châm thường nằm trên bàn làm việc, bàn học của anh chị, đúng tầm với của trẻ đang tập đứng. Lỗi thứ hai là cho rằng trẻ đã quá tuổi cho đồ vào miệng: trẻ lớn vẫn nuốt nhầm khi ngậm chơi. Lỗi thứ ba là vứt bộ bi nam châm vào thùng rác mà không bọc kín, để trẻ khác nhặt được. Bọc kín trong lọ, dán băng dính, rồi mới bỏ.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ nuốt một viên nam châm thì có cần đi khám không?
Có, nên đi khám. Bạn khó chắc chắn trẻ chỉ nuốt một viên, và một viên nam châm vẫn có thể hút với vật kim loại khác trẻ đã nuốt trước đó. Bác sĩ sẽ quyết định cần chụp phim hay theo dõi.
Đồ chơi xếp hình nam châm có phải loại nào cũng bị cấm không?
Không. Nhiều bộ xếp hình nam châm có nam châm bọc kín, đạt yêu cầu an toàn, được bán cho trẻ theo độ tuổi ghi trên hộp. Vấn đề nằm ở hàng làm ẩu, khối dễ nứt, hoặc viên nam châm quá nhỏ và quá mạnh.
Nam châm dán tủ lạnh có nguy hiểm như bi nam châm không?
Nam châm dẻo dạng tấm thường yếu và lớn, ít nguy cơ hơn. Nhưng nhiều thẻ nam châm lưu niệm có viên nam châm nhỏ dán ở mặt sau, viên đó rơi ra thì nguy cơ tương tự đồ chơi. Dán lên cao, kiểm định kỳ.
Làm sao biết trẻ đã nuốt nam châm khi không ai thấy?
Thường không biết chắc. Dấu hiệu gợi ý gồm đau bụng, nôn, bỏ ăn, quấy khóc bất thường trong khi nhà có nam châm nhỏ hoặc đếm thấy thiếu viên. Khi đó hãy đi khám và nói rõ điều này với bác sĩ.
Bộ bi nam châm của người lớn nên xử lý thế nào khi nhà có trẻ nhỏ?
Cách chắc nhất là không giữ trong nhà khi có trẻ dưới sáu tuổi. Nếu vẫn giữ, cất trong hộp có khoá, đếm số viên sau mỗi lần dùng, và không bao giờ để trên bàn khi rời đi.