Quạt điện bị thu hồi thì rút phích, tìm tem thông số trên đế hoặc thân động cơ để so mã mẫu với thông báo, khớp thì cất quạt và liên hệ nơi bán hoặc hãng. Lỗi thường gặp là động cơ quá nhiệt khi kẹt cánh, lồng quạt có khe đủ rộng cho ngón tay trẻ con lọt vào, đế không vững dễ đổ, và với quạt có pin thì pin phồng hoặc sạc quá nhiệt.
Một nhà ở thường có ba bốn chiếc quạt, mua rải rác qua nhiều mùa hè, có chiếc đã mười năm. Phần dưới đây giúp bạn kiểm cả loạt một lần: lỗi nào hay làm quạt bị thu hồi, tem nằm đâu trên từng kiểu quạt, nhà có trẻ nhỏ cần kiểm thêm gì, quạt có pin cần cẩn thận ra sao, và cách tháo gọn một chiếc quạt cồng kềnh để mang trả.
Vì sao quạt điện bị thu hồi
Quạt là đồ điện đơn giản nhưng chạy liên tục nhiều giờ, có khi cả đêm, nên lỗi nhỏ ở động cơ lâu dần thành chuyện lớn. Động cơ quạt thường có một cầu chì nhiệt nhỏ để ngắt khi quá nóng. Nếu một lô quạt dùng cầu chì không đạt, hoặc thiết kế bỏ qua chi tiết này, thì khi cánh quạt bị kẹt vì tóc, vì rèm cuốn vào hoặc vì trục khô dầu, động cơ vẫn nhận điện, nóng dần, nhựa vỏ chảy và có thể bắt lửa.
Nhóm lỗi thứ hai là cơ khí. Lồng quạt có khoảng cách nan quá rộng, hoặc nắp lồng dễ bật khi trẻ kéo, khiến ngón tay chạm được cánh đang quay. Đế quạt quá nhẹ so với chiều cao, khớp nâng hạ lỏng, khiến quạt đổ khi trẻ bám vào. Cánh quạt nhựa giòn có thể gãy văng mảnh khi đang quay nhanh.
Nhóm thứ ba đến từ quạt có pin: quạt tích điện, quạt mini cầm tay, quạt kẹp xe đẩy. Những chiếc này mang trong mình pin lithium và mạch sạc, nên chịu đủ các rủi ro của pin: quá nhiệt khi sạc, phồng, cháy. Quạt mini rẻ, nhiều mẫu không rõ nguồn, lại hay được để trong cặp, trong xe đẩy em bé, sát người, nên đây là nhóm đáng để ý nhất mấy năm gần đây.
Tem thông số nằm ở đâu trên từng kiểu quạt
Mỗi kiểu quạt giấu tem một chỗ. Rút phích trước khi lật, nghiêng hay tháo bất kỳ phần nào:
- Quạt đứng, quạt bàn: mặt dưới đế, hoặc mặt sau thân động cơ phía sau lồng. Một số mẫu dán tem trên trụ quạt chỗ nối với đế.
- Quạt treo tường: mặt sau thân động cơ, sát tường. Đứng lên ghế vững, nhờ người giữ, chụp ảnh bằng điện thoại thay vì cố nghiêng đầu đọc.
- Quạt trần: trên thân động cơ hoặc trong hộp chụp phía trên. Không tự tháo hộp chụp nếu không quen điện; xem hoá đơn lắp đặt, phiếu bảo hành trước.
- Quạt hộp, quạt tháp: mặt sau thân hoặc mặt đáy. Quạt tháp cao, đặt nằm xuống thảm để đọc cho an toàn.
- Quạt tích điện: mặt đáy hoặc nắp ngăn pin. Thông báo đôi khi chỉ thu hồi pin hoặc bộ sạc đi kèm, không phải cả quạt.
- Quạt mini cầm tay: in rất nhỏ trên cán cầm hoặc ở mặt sau. Nhiều mẫu không in gì; khi đó lịch sử đơn hàng là nguồn thông tin duy nhất.
Chụp xong, đặt tên ảnh theo vị trí quạt trong nhà, ví dụ "quạt đứng phòng khách", "quạt mini của bé". Danh sách ảnh này dùng được nhiều năm, mỗi lần có thông báo mới chỉ cần mở ra so.
Nhà có trẻ nhỏ: kiểm thêm năm điểm
Ngay cả khi quạt không nằm trong thông báo nào, nhà có trẻ dưới sáu tuổi nên kiểm thêm. Mỗi quạt mất vài phút:
- Khe nan lồng. Thử đặt đầu ngón út của người lớn vào khe khi quạt đã rút phích. Ngón út người lớn lọt được tới gần cánh thì ngón trẻ con càng lọt.
- Nắp lồng và khoá lồng. Kéo thử nắp trước ra. Nắp phải giữ chắc bằng kẹp hoặc vít, không bật ra khi kéo bằng lực vừa phải.
- Độ vững của đế. Đặt quạt ở độ cao thường dùng, đẩy nhẹ phần đầu quạt sang ngang. Quạt chao mạnh, nghiêng hẳn sang một bên là dễ đổ khi trẻ bám vào.
- Dây nguồn. Dây có vắt ngang lối đi, ngang chỗ trẻ bò không. Quạt đứng đổ vì trẻ vấp dây là tai nạn rất hay gặp.
- Pin và nắp pin của quạt mini. Nắp ngăn pin phải có vít hoặc khoá, pin không lấy ra được bằng tay không. Quạt mini có pin cúc áo mà nắp mở dễ là nguy cơ trẻ nuốt pin.
Quạt không đạt điểm nào trong năm điểm trên thì chuyển sang phòng người lớn, đặt cao, hoặc thay quạt. Nếu một chiếc quạt mới mua mà lồng hở rõ ràng, phản ánh với nơi bán và cơ quan bảo vệ người tiêu dùng, vì đó là thông tin để xem xét thu hồi.
Dấu hiệu lạ ở quạt và việc nên làm
Phần lớn quạt hỏng dần chứ không hỏng đột ngột. Đọc được dấu hiệu sớm giúp bạn phân biệt quạt cần lau dầu với quạt cần ngừng dùng:
| Dấu hiệu | Có thể là | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Mùi khét, nhựa chảy quanh thân động cơ | Động cơ quá nhiệt, cầu chì nhiệt không ngắt | Rút phích ngay, không dùng nữa, đối chiếu thông báo, báo nơi bán |
| Cánh quay chậm, khởi động phải đẩy tay | Trục khô dầu hoặc tụ điện yếu | Ngừng dùng qua đêm, nhờ thợ kiểm, không để quạt chạy khi vắng nhà |
| Thân động cơ nóng rát tay sau vài giờ | Quá tải hoặc lỗi động cơ | Ngừng dùng, kiểm tra cánh có kẹt không, hỏi bảo hành |
| Lồng quạt bật nắp, cánh có vết nứt | Lỗi cơ khí, nguy cơ văng mảnh | Ngừng dùng, chụp ảnh, báo nơi bán |
| Quạt tích điện, quạt mini nóng khi sạc, vỏ phồng | Lỗi pin hoặc mạch sạc | Ngừng sạc, cất trên nền không cháy, xử lý như pin lỗi |
| Chạm vào vỏ quạt kim loại thấy tê | Rò điện | Rút phích ngay, không dùng, kiểm tra cả ổ cắm |
Với quạt cũ nhiều năm, mùi khét thoảng qua lúc mới bật sau mùa đông có thể chỉ là bụi cháy trên động cơ. Nhưng nếu mùi kéo dài, hoặc có khói, thì không có lời giải thích vô hại nào cả.
Quạt trần, quạt treo tường: ngừng dùng khi không có phích cắm
Quạt trần và nhiều quạt treo tường được đấu thẳng vào đường dây trong tường, điều khiển bằng công tắc hoặc hộp số gắn tường. Tắt công tắc chỉ ngắt một dây; với quạt bị thu hồi vì lỗi động cơ hay lỗi cách điện, nên ngắt hẳn ở cầu dao của nhánh đó. Nếu tủ điện nhà bạn không ghi nhánh nào cấp cho quạt, tắt từng cầu dao nhánh và bật thử công tắc quạt để tìm, rồi dán nhãn tay lên cầu dao cho lần sau.
Ngắt cầu dao nhánh thường làm tắt luôn đèn hoặc ổ cắm cùng phòng. Trường hợp đó, có thể nhờ thợ điện tháo dây quạt ra khỏi hộp đấu nối và bọc đầu dây, để phần còn lại của phòng vẫn có điện. Việc trèo lên tháo quạt trần, kể cả để đọc tem, nên để thợ hoặc kỹ thuật viên của hãng làm: quạt trần nặng, cánh dài, đứng trên ghế với tay lên trần là tư thế dễ ngã.
Nếu quạt trần thuộc diện thu hồi vì nguy cơ rơi, như giá treo hay chốt giữ không đạt, thì ngoài việc ngắt điện, tránh ngồi, nằm ngay dưới quạt cho tới khi được xử lý. Kê lại giường, bàn làm việc, cũi em bé ra khỏi vùng ngay dưới cánh quạt trong thời gian chờ.
Tháo và đóng gói quạt để mang trả
Quạt đứng, quạt tháp cồng kềnh, mang nguyên chiếc đi rất vướng. Nếu hãng hoặc nơi bán yêu cầu mang quạt đến, làm như sau:
- Hỏi trước: họ cần cả quạt hay chỉ một phần, như động cơ, lồng, pin hoặc bộ sạc. Nhiều đợt thu hồi chỉ cần bộ phận có lỗi, hoặc chỉ cần ảnh tem và cắt dây nguồn.
- Rút phích, tháo nắp lồng trước, vặn ốc giữ cánh, gỡ cánh, rồi tháo lồng sau. Cho ốc vít vào túi nhỏ, dán vào thân quạt.
- Tháo trụ ra khỏi đế nếu có khớp xoay. Bọc cánh quạt bằng khăn hoặc giấy báo để khỏi gãy trên đường đi.
- Quạt có pin thì tháo pin nếu thiết kế cho phép tháo bằng tay; không tháo được thì để nguyên, không tự mở vỏ.
- Ghi tên, số điện thoại của bạn và mã mẫu lên một mẩu giấy, bỏ vào túi đựng ốc. Quạt gửi trạm bảo hành dễ lẫn với quạt nhà khác.
- Xin biên nhận ghi mã mẫu, tình trạng khi nhận và hướng xử lý: đổi, sửa hay hoàn tiền.
Nếu hãng nhận lại qua đường chuyển phát, chờ họ gửi hướng dẫn và thùng hàng. Quạt có pin lithium bị lỗi thường không gửi được như hàng thường; hãng phải có cách vận chuyển riêng.
Áp vào nhà mình và lỗi hay gặp
Nhà ống nhiều tầng. Mỗi tầng một hai chiếc quạt, nhiều chiếc mua từ đợt khác nhau. Kiểm tầng có trẻ nhỏ và phòng ngủ trước, vì đó là nơi quạt chạy lâu nhất và có người không tỉnh táo khi sự cố xảy ra.
Tiệm nhỏ, văn phòng. Quạt chạy suốt giờ làm, nhiều khi để qua đêm. Chủ tiệm nên ghi danh sách quạt kèm mã mẫu, và đặt quy tắc tắt quạt bằng công tắc tổng khi đóng cửa.
Lỗi: tra dầu rồi dùng tiếp quạt bị thu hồi. Tra dầu chữa được trục khô, không chữa được cầu chì nhiệt hay lồng hở. Quạt trong diện thu hồi thì ngừng dùng, không tự sửa.
Lỗi: cho quạt cũ trong diện thu hồi đi. Người nhận không biết quạt có lỗi. Mang trả về kênh của hãng, hoặc ít nhất cắt dây nguồn trước khi bỏ ở điểm thu gom đồ điện cũ.
Lỗi: chỉ nhìn kiểu dáng. Quạt cùng dáng, cùng màu có thể khác mã mẫu, khác đợt sản xuất. Luôn so mã mẫu trên tem, không so bằng ảnh trên mạng.
Câu hỏi thường gặp
Quạt điện bị thu hồi nhưng vẫn quay êm thì có cần ngừng dùng không?
Có. Lỗi khiến quạt bị thu hồi thường là cầu chì nhiệt, lồng quạt hoặc pin, những thứ không thể hiện qua tiếng quay. Ngừng dùng khi quạt khớp thông báo và liên hệ hãng để được đổi hoặc sửa.
Quạt mini cầm tay không có tên hãng thì kiểm tra thu hồi thế nào?
Tìm tên sản phẩm trong lịch sử đơn hàng và hỏi người bán. Nếu không có thông tin gì, coi đây là hàng rủi ro: không sạc qua đêm, không để trong xe đẩy em bé, và thay bằng quạt rõ nguồn gốc khi có điều kiện.
Quạt tích điện bị thu hồi phần pin thì có phải trả cả quạt không?
Tuỳ thông báo. Có đợt chỉ thu hồi pin hoặc bộ sạc, hãng gửi bộ phận thay thế; có đợt thu hồi cả quạt. Đọc kỹ thông báo và hỏi hãng trước khi tháo hay mang đi.
Lồng quạt nhà mình hở, trẻ thò được tay vào nhưng quạt không bị thu hồi thì làm gì?
Chuyển quạt sang phòng không có trẻ, đặt cao, hoặc thay quạt có lồng kín hơn. Phản ánh với nơi bán và cơ quan bảo vệ người tiêu dùng nếu quạt còn mới, vì đó là thông tin giúp phát hiện lỗi thiết kế.
Quạt điện cũ hơn mười năm có còn được hãng thu hồi không?
Nếu mẫu quạt đó nằm trong thông báo thu hồi thì vẫn được, vì thu hồi dựa vào lỗi của sản phẩm chứ không dựa vào tuổi quạt. Gửi ảnh tem thông số cho hãng để được xác nhận.
Đổi quạt bị thu hồi có được nhận quạt mới cùng loại không?
Thường hãng đổi quạt cùng mẫu đã khắc phục lỗi hoặc mẫu tương đương. Nếu đề nghị đổi sang mẫu thấp hơn, bạn có thể hỏi hoàn tiền hoặc mẫu tương đương; giữ thoả thuận bằng tin nhắn.